full screen background image

Events

29 April 2017 - Summer School on European Business Law, Corfu 2017, 24-28 Ιουλίου Το “Summer School” αποτε ... +++ 3 May 2016 - Εκδηλώσεις Τομέα Διεθνών Σπουδών – Κατεύθυνση Ι.Δ.Δ. ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ Ο Καθηγ ... +++ 30 April 2016 - 9.5.2016: Ημερίδα – Το Πρόσωπο και η Οικογένεια στο Δίκαιο και την Κοινωνία   Το Ελληνικό Τμή ... +++ 30 March 2016 - 14th ICC Miami Conference on International Arbitration This conference provides an indispe ... +++ 29 March 2016 - ICC Japan Arbitration Week The ICC Japan Arbitration week, 26- ... +++ 28 March 2016 - 2nd ICC Asia Conference on International Arbitration The conference will offer a line-up ... +++

-Νομολογία ΙΔΔ

Published on April 3rd, 2016 | by Anna Lagoudi

0

Περίληψη: ΔΕΕ 06.10.2015 Υπόθεση C-489/14- Βρυξέλλες ΙΙα- Εκκρεμοδικία

Λέξεις- κλειδιά: Προδικαστική παραπομπή – Δικαστική συνεργασία σε αστικές υποθέσεις – Διεθνής δικαιοδοσία, αναγνώριση και εκτέλεση αποφάσεων σε γαμικές διαφορές και σε διαφορές γονικής μέριμνας – Κανονισμός (EK) 2201/2003 – Εκκρεμοδικία – Διαδικασία δικαστικού χωρισμού σε ένα πρώτο κράτος μέλος και διαδικασία διαζυγίου σε ένα δεύτερο κράτος μέλος – Διεθνής δικαιοδοσία του πρώτου επιληφθέντος δικαστηρίου – Έννοια της δικαιοδοσίας που έχει “διαπιστωθεί” – Κατάργηση της δίκης στην πρώτη διαδικασία και κίνηση νέας διαδικασίας διαζυγίου εντός του πρώτου κράτους μέλους – Συνέπειες – Διαφορά ώρας μεταξύ των κρατών μελών – Αποτελέσματα επί της διαδικασίας προσφυγής ενώπιον των δικαστηρίων

Αριθμός απόφασης: C- 489/14

Δικαστήριο: Δικαστήριο Ευρωπαϊκής Ένωσης

Πηγή: ECLI:EU:C:2015:654

Επιμέλεια: Άννα Λαγούδη

 

Α. Η διαφορά της κύριας δίκης και τα προδικαστικά ερωτήματα

Απόφαση της 6ης Οκτωβρίου 2015, με αντικείμενο αίτηση προδικαστικής απόφασης βάσει του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, που υπέβαλε το High Court of Justice (England and Wales), Family Division (Ηνωμένο Βασίλειο) και αφορά στην ερμηνεία του άρθρου 19 §§ 1, 3 του Κανονισμού (ΕΚ) 2201/2003 περί εκκρεμοδικίας και στην ερμηνεία του όρου «διεθνής δικαιοδοσία που έχει διαπιστωθεί».

Οι Α και Β, Γάλλοι υπήκοοι, συνήψαν γάμο στη Γαλλία το 1997, στο πλαίσιο σύμβασης γάμου κατά το γαλλικό δίκαιο υπό το καθεστώς του διαχωρισμού των περιουσιακών στοιχείων. Από το γάμο τους απέκτησαν  τρία τέκνα. Το 2000 εγκαταστάθηκαν στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπου και συνέχισαν να κατοικούν μέχρι τον Ιούνιο του 2010, οπότε επήλθε διάσπαση της συμβίωσης με την αναχώρηση του Β από τη συζυγική κατοικία.

Το 2011, ο Β άσκησε αγωγή δικαστικού χωρισμού ενώπιον των γαλλικών δικαστηρίων. Το αρμόδιο Πρωτοδικείο, αφού διαπίστωσε την έλλειψη συμφιλίωσης των συζύγων, εξέδωσε διάταξη, η οποία μεταξύ άλλων παρέσχε τη δυνατότητα στον αιτούντα να υποβάλει αίτημα δικαστικού χωρισμού εντός της προκαθορισμένης από το γαλλικό δίκαιο προθεσμίας. Παράλληλα με τη διαδικασία δικαστικού χωρισμού που κίνησε ο Β, η Α άσκησε στο Ηνωμένο Βασίλειο αγωγή διαζυγίου, η οποία απερρίφθη δυνάμει του άρθρου 19 του Καν. 2201/2003. Μετά την πρώτη συζήτηση επί της αίτησης δικαστικού χωρισμού που υπέβαλε ο Β, ο τελευταίος δεν προέβη σε καμία διαδικαστική ενέργεια για τη συνέχιση της διαδικασίας, αλλά άφησε να παρέλθει άπρακτη η προθεσμία των 30 μηνών, μετά το πέρας της οποίας η αγωγή λογίζεται ως μηδέποτε ασκηθείσα. Στο μεταξύ η Α άσκησε δεύτερη αγωγή διαζυγίου στο Ηνωμένο Βασίλειο και ο Β υπέβαλε αίτημα απόρριψης της αγωγής ως απαράδεκτης, επικαλούμενος το άρθρο 19 του καν. 2201/2003. Ακολούθως, ο Β άσκησε αγωγή διαζυγίου στη Γαλλία, την πρώτη στιγμή που κάτι τέτοιο ήταν δυνατόν, σε χρόνο κατά τον οποίο, λόγω της διαφοράς ώρας, δεν ήταν δυνατό στην Α να ασκήσει τέτοια αγωγή στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Υπό τα ιδιαίτερα πραγματικά περιστατικά της κύριας δίκης, το High Court of Justice, Family Division, αποφάσισε να αναστείλει τη διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο προδικαστικά ερωτήματα. Το αιτούν δικαστήριο, θεωρώντας ότι η κατάσταση της σύγκρουσης αρμοδιοτήτων οφείλεται αποκλειστικά σε δόλιες ενέργειες του εναγομένου της κύριας δίκης, διερωτάται πώς πρέπει να ερμηνευθεί ο όρος «διεθνής δικαιοδοσία που έχει διαπιστωθεί» και ειδικότερα, αν ο ενάγων στην πρώτη διαδικασία οφείλει να επιδιώξει με δέουσα επιμέλεια και ταχύτητα την πρόοδό της ή αν, αφού εξασφαλίσει την ύπαρξη διεθνούς δικαιοδοσίας, δεν υπέχει καμία τέτοια υποχρέωση.

 

Β. Το νομικό πλαίσιο

Άρθρα 16, 19 §§ 1,3 Κανονισμού (ΕΚ) 2201/2003 του Συμβουλίου της 27ης Νοεμβρίου 2003 για τη διεθνή δικαιοδοσία και την αναγνώριση και εκτέλεση αποφάσεων σε γαμικές διαφορές και διαφορές γονικής μέριμνας, ο οποίος καταργεί τον Κανονισμό (ΕΚ) 1347/2000

 

Γ. Η απόφαση του Δικαστηρίου

Το ΔΕΕ διαπίστωσε, ότι κατ’ αναλογίαν του άρθρου 27 του Καν. 44/2001 και του άρθρου 21 της Σύμβασης των Βρυξελλών, η έννοια της εκκρεμοδικίας του άρθρου 19 του Καν. 2201/2003 πρέπει να ερμηνεύεται αυτοτελώς, με βάση το σύστημα και το σκοπό της πράξης που την περιλαμβάνει. Σημείωσε δε, ότι σκοπός του άρθρου 19 είναι η αποφυγή παράλληλων δικών ενώπιον δικαστηρίων διαφόρων κρατών μελών και της έκδοσης αντιφατικών αποφάσεων.

Η έννοια του «πρώτου επιληφθέντος δικαστηρίου» στηρίζεται στην αρχή της χρονικής προτεραιότητας, η οποία προσδιορίζεται δυνάμει του άρθρου 16 του κανονισμού.

Για τον προσδιορισμό της εκκρεμοδικίας κατά το άρθρο 19 § 1 του καν. 2201/2003, σε αντίθεση με το άρθρο 27 του καν. 44/2001, δεν απαιτείται ταυτότητα αντικειμένου και αιτίας των αγωγών, αλλά μόνο ταυτότητα διαδίκων, γεγονός που προκύπτει εξ αντιδιαστολής από την § 2  του άρθρου 19. Ωστόσο, το Δικαστήριο διευκρίνισε, ότι για να υφίσταται εκκρεμοδικία, πρέπει οι διαδικασίες να εκκρεμούν ταυτόχρονα ενώπιον δικαστηρίων διαφορετικών κρατών μελών. Σε περίπτωση, όμως, που έχουν κινηθεί δύο διαδικασίες ενώπιον δικαστηρίων διαφορετικών κρατών μελών και η διαδικασία ενώπιον του πρώτου επιληφθέντος δικαστηρίου καταργείται, παύει να υφίσταται ο κίνδυνος έκδοσης αντιφατικών αποφάσεων και άρα και η εκκρεμοδικία. Στην τελευταία αυτή περίπτωση, η δικαιοδοσία του πρώτου επιληφθέντος δικαστηρίου δεν έχει διαπιστωθεί και το δικαστήριο που επελήφθη δεύτερο καθίσταται το πρώτο επιληφθέν.

Εν προκειμένω, με την κατάργηση της δίκης επί του δικαστικού χωρισμού ενώπιον του γαλλικού δικαστηρίου, μετά την πάροδο της νόμιμης προθεσμίας, ήρθη η εκκρεμοδικία, και πρώτο επιληφθέν δικαστήριο, με βάση την αρχή της χρονικής προτεραιότητας, κατέστη το αιτούν δικαστήριο. Όπως, επεσήμανε το ΔΕΕ, το γεγονός ότι κατά το χρόνο εκείνο υφίστατο ήδη μία άλλη διαδικασία ενώπιον γαλλικού δικαστηρίου, δεν εμποδίζει το τελευταίο δικαστήριο να λογίζεται ως νομίμως επιληφθέν κατά το άρθρο 16 του κανονισμού. Ούτε το γεγονός ότι η κατάργηση της δίκης επήλθε ελάχιστο χρόνο πριν από την κίνηση μιας τρίτης διαδικασίας ενώπιον δικαστηρίου του πρώτου κράτους μέλους ασκεί κάποια επιρροή.

Σε περιστάσεις όπως αυτές της κύριας δίκης, η συμπεριφορά του ενάγοντος στην πρώτη διαδικασία, ιδίως η έλλειψη επιμέλειας, δεν ασκεί επιρροή στον προσδιορισμό της δικαιοδοσίας του πρώτου επιληφθέντος δικαστηρίου. Το ίδιο ισχύει και όσον αφορά στη διαφορά ώρας μεταξύ των εμπλεκομένων κρατών. Σε κάθε περίπτωση, όμως, το Δικαστήριο διευκρίνισε ότι η διαφορά ώρας δεν θα μπορούσε να εμποδίσει την εφαρμογή των κανόνων περί εκκρεμοδικίας του άρθρου 19.

 

Δ. Παρατηρήσεις

Στην εν λόγω απόφαση, το ΔΕΕ είχε για πρώτη φορά την ευκαιρία να ερμηνεύσει το άρθρο 19 §§ 1, 3 του κανονισμού 2201/2003 περί εκκρεμοδικίας, υπό τα ιδιαίτερα πραγματικά περιστατικά της κύριας δίκης.

Το κύριο ζήτημα που απασχόλησε το δικαστήριο, είναι ο προσδιορισμός του πρώτου επιληφθέντος δικαστηρίου υπό την έννοια του άρθρου 19 του καν. 2201/2003, σε καταστάσεις όπως αυτή της υπόθεσης της κύριας δίκης, η οποία χαρακτηρίζεται από την ύπαρξη δύο διαδικασιών άρσης των συνεπειών του γάμου στη Γαλλία και την άσκηση εντός δύο διαφορετικών κρατών μελών παράλληλων διαδικασιών λίγο πριν και αμέσως μετά την κατάργηση μίας δίκης δικαστικού χωρισμού. Όπως παρατηρεί ο Γενικός Εισαγγελέας (σκέψη 87 των προτάσεων), για την επίλυση αυτού του ζητήματος, δεν αρκούν οι διατάξεις του άρθρου 19, αλλά απαιτείται και η ερμηνεία του άρθρου 16 του κανονισμού.

Κατά το άρθρο 19 §§ 1, 3, σε περίπτωση εκκρεμοδικίας, το δεύτερο επιληφθέν δικαστήριο οφείλει να αναστείλει αυτεπαγγέλτως τη διαδικασία, μέχρις ότου διαπιστωθεί η δικαιοδοσία του πρώτου επιληφθέντος δικαστηρίου και ακολούθως, αν αυτό συμβεί, να κηρύξει εαυτό αναρμόδιο. Οι διατάξεις αυτές, εισάγουν την αρχή της χρονικής προτεραιότητας. Παράλληλα, το άρθρο 16 ορίζει πότε «έχει επιληφθεί» ένα δικαστηρίο και κατ’ αυτόν τον τρόπο αποτελεί μία ενιαία λειτουργική ενότητα  με το άρθρο 19 του κανονισμού [αναλυτικά βλ. Αρβανιτάκης Π.- Βασιλακάκης Ε., Κανονισμός (ΕΚ) 2201/2003. Κατ’ άρθρο ερμηνεία, (-Αρβανιτάκης) Άρθρο 19 (2016) 193].

Αξίζει να σημειωθεί, ότι ο καν. 2201/2003, σε αντίθεση με τον καν. 44/2001 και τη Σύμβαση των Βρυξελλών, επέλεξε την ενιαία ρύθμιση των ζητημάτων της εκκρεμοδικίας και της συνάφειας, λόγω της ανομοιομορφίας του εσωτερικού δικαίου των κρατών μελών ως προς τους τρόπους λύσης της έγγαμης σχέσης. Συνεπώς, για την ύπαρξη εκκρεμοδικίας αρκεί η ταυτότητα των διαδίκων και δεν απαιτείται ταυτότητα αντικειμένου και αιτίας των αγωγών [Αρβανιτάκης ό.π. 188-189].

Το ΔΕΕ, τόνισε ότι για την επίλυση του ζητήματος που θέτει η υπόθεση της κύριας δίκης, πρέπει να ληφθεί υπόψη η όλη οικονομία του κανονισμού 2201/2003, καθώς και ο σκοπός που επιδιώκουν οι κανόνες εκκρεμοδικίας του άρθρου 19, ήτοι η αποφυγή διεξαγωγής παράλληλων δικών και έκδοσης αντιφατικών αποφάσεων. Τέτοιο, όμως, ενδεχόμενο δεν υφίσταται, όταν η διαδικασία ενώπιον του πρώτου επιληφθέντος δικαστηρίου καταργείται, οπότε δεν πληρούνται πλέον οι προϋποθέσεις ύπαρξης εκκρεμοδικίας και, κατά συνέπεια, η διεθνής δικαιοδοσία του πρώτου επιληφθέντος δικαστηρίου πρέπει να λογίζεται ότι δεν έχει διαπιστωθεί.

Ολόκληρο το κείμενο της απόφασης, εδώ…





About the Author


Back to Top ↑