full screen background image

Events

29 April 2017 - Summer School on European Business Law, Corfu 2017, 24-28 Ιουλίου Το “Summer School” αποτε ... +++ 3 May 2016 - Εκδηλώσεις Τομέα Διεθνών Σπουδών – Κατεύθυνση Ι.Δ.Δ. ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ Ο Καθηγ ... +++ 30 April 2016 - 9.5.2016: Ημερίδα – Το Πρόσωπο και η Οικογένεια στο Δίκαιο και την Κοινωνία   Το Ελληνικό Τμή ... +++ 30 March 2016 - 14th ICC Miami Conference on International Arbitration This conference provides an indispe ... +++ 29 March 2016 - ICC Japan Arbitration Week The ICC Japan Arbitration week, 26- ... +++ 28 March 2016 - 2nd ICC Asia Conference on International Arbitration The conference will offer a line-up ... +++

-Νομολογία ΙΔΔ

Published on April 13th, 2016 | by Anna Lagoudi

0

Περίληψη: ΔΕΕ C-455/15 PPU, Βρυξέλλες ΙΙα (…)- Λόγος μη αναγνώρισης απόφασης που αφορά τη γονική μέριμνα λόγω αντίθεσης στη δημόσια τάξη

Λέξεις- κλειδιά: Χώρος ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης- Δικαστική συνεργασία σε αστικές υποθέσεις- Διεθνής δικαιοδοσία, αναγνώριση και εκτέλεση αποφάσεων σε γαμικές διαφορές και διαφορές γονικής μέριμνας- Κανονισμός (ΕΚ) 2201/2003- Αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης των δικαστικών αποφάσεων- Λόγος μη αναγνώρισης απόφασης που αφορά τη γονική μέριμνα- Άρθρο 23 στ. α΄- Απόφαση που αντίκειται προδήλως στη δημόσια τάξη του κράτους μέλους αναγνώρισης- Άρθρο 24- Απαγόρευση έρευνας της διεθνούς δικαιοδοσίας του δικαστηρίου του κράτους μέλους προέλευσης

 

Αριθμός απόφασης: C- 455/15 PPU της 19ης Νοεμβρίου 2015

Δικαστήριο: Δικαστήριο Ευρωπαϊκής Ένωσης

Πηγή: ECLI:EU:C:2015:763

Επιμέλεια: Άννα Λαγούδη

 

Α. Η διαφορά της κύριας δίκης και τα προδικαστικά ερωτήματα

Απόφαση της 19ης Νοεμβρίου 2015, με αντικείμενο αίτηση προδικαστικής απόφασης βάσει του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, που υπέβαλε το Varbergstingsrätt (Πρωτοδικείο του Varberg, Σουηδία) σχετικά με το περιεχόμενο των άρθρων 23 στ. α΄ και 24 του κανονισμού (ΕΚ) 2201/2003 του Συμβουλίου, της 27ης Νοεμβρίου 2003, για τη διεθνή δικαιοδοσία και την αναγνώριση και εκτέλεση αποφάσεων σε γαμικές διαφορές και διαφορές γονικής μέριμνας, ο οποίος καταργεί τον κανονισμό (ΕΚ) 1347/2000.

Ο P και η Q είναι γονείς δύο τέκνων, της V, που γεννήθηκε το 2000, και της S, που γεννήθηκε το 2009. Οι σύζυγοι συμβίωναν από το 1997 στη Λιθουανία. Το 2006 εκδόθηκε από το λιθουανικό δικαστήριο απόφαση λύσης της έγγαμης σχέσης, βάσει της οποίας ορίστηκε ότι η V θα διέμενε με τη μητέρα της, το δικαίωμα, όμως, επιμέλειας θα ασκούσαν από κοινού οι δύο γονείς. Ήδη, από το 2005 η οικογένεια είχε εγκατασταθεί στη Σουηδία, όπου γεννήθηκε η S. Το 2013, ο P διαπίστωσε ότι η Q και τα δύο του τέκνα είχαν εξαφανιστεί. Η Q είχε επικοινωνήσει με τις τοπικές κοινωνικές υπηρεσίες και κατήγγειλε ότι η ίδια και τα τέκνα της υπήρξαν θύματα εγκληματικών ενεργειών του P. Κατόπιν τούτου, απαγορεύτηκε στον P η επικοινωνία με την Q και τα τέκνα του. Σε χρόνο κατά τον οποίο οι γονείς είχαν από κοινού την επιμέλεια των τέκνων, η Q μετακόμισε με τα δύο της τέκνα στη Λιθουανία. Ενώπιον των λιθουανικών δικαστηρίων, η Q υπέβαλε αίτηση για την έκδοση προσωρινής απόφασης σχετικά, αφενός με την επιμέλεια και τη διαμονή της S και αφετέρου με τη διατροφή αμφότερων των τέκνων. Ακολούθως, ο P άσκησε αγωγή ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου με αίτημα την αποκλειστική ανάθεση της επιμέλειας των δύο του τέκνων. Εν συνεχεία, ο  P υπέβαλε ενώπιον του περιφερειακού δικαστηρίου της Λιθουανίας αίτηση επιστροφής της S στο κράτος συνήθους διαμονής της, ήτοι τη Σουηδία, η οποία απορρίφθηκε βάσει του άρθρου 13 της Σύμβασης της Χάγης του 1980. Το αιτούν δικαστήριο, επιλαμβανόμενο επί της αίτησης του P, όρισε ότι ο τελευταίος έχει προσωρινά το αποκλειστικό δικαίωμα επιμέλειας της S. Στο μεταξύ, εκδόθηκε απόφαση του λιθουανικού δικαστηρίου επί της αίτησης της Q, η οποία όρισε ως τόπο διαμονής της S την κατοικία της μητέρας της και υποχρέωσε τον P να καταβάλλει διατροφή για αμφότερα τα τέκνα.

Το αιτούν δικαστήριο θεωρεί ότι έχει δικαιοδοσία δυνάμει του άρθρου 8 § 1 του Κανονισμού 2201/2003, δεδομένου ότι τόσο κατά τον χρόνο υποβολής της αίτησης της Q ενώπιον του λιθουανικού δικαστηρίου, όσο και κατά τον χρόνο άσκησης της αγωγής του P ενώπιόν του, τα δύο τέκνα είχαν τη συνήθη διαμονή τους στη Σουηδία. Ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, ο P υποστηρίζει ότι, η απόφαση του λιθουανικού δικαστηρίου δεν πρέπει να αναγνωριστεί λόγω αντίθεσης στη δημόσια τάξη, δυνάμει του άρθρου 23 στ. α’ του κανονισμού, καθώς το δικαστήριο παρέβη τους κανόνες περί δικαιοδοσίας του κανονισμού και συγκεκριμένα το άρθρο 15 αυτού. Ειδικότερα, κατά τον P, καίτοι το άρθρο 24 του κανονισμού δεν επιτρέπει την έρευνα της δικαιοδοσίας του δικαστηρίου του κράτους μέλους προέλευσης, η διάταξη αυτή δεν παραπέμπει στο άρθρο 15 του κανονισμού. Υπό τα δεδομένα αυτά, το αιτούν δικαστήριο αποφάσισε να αναστείλει τη διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο προδικαστικό ερώτημα σχετικά με την ερμηνεία των ως άνω άρθρων του κανονισμού.

 

Β. Το νομικό πλαίσιο

Άρθρα 8, 11, 15, 23 στ. α’, 24, 26 Κανονισμού (ΕΚ) 2201/2003 του Συμβουλίου της 27ης Νοεμβρίου 2003 για τη διεθνή δικαιοδοσία και την αναγνώριση και εκτέλεση αποφάσεων σε γαμικές διαφορές και διαφορές γονικής μέριμνας, ο οποίος καταργεί τον Κανονισμό (ΕΚ) 1347/2000

 

Γ. Η απόφαση του Δικαστηρίου

Το Δικαστήριο υπενθύμισε ότι το άρθρο 23 του κανονισμού 2201/2003 περί των λόγων μη αναγνώρισης αποφάσεων που αφορούν τη γονική μέριμνα, πρέπει να ερμηνεύεται στενά, δεδομένου ότι συνιστά εμπόδιο στην επίτευξη ενός από τους βασικούς στόχους του κανονισμού, ήτοι η αρχή της αμοιβαίας εμπιστοσύνης.

Κατά το ΔΕΕ, το άρθρο 23 στ. α’ του κανονισμού εφαρμόζεται μόνο στην περίπτωση που, λαμβανομένου υπόψη του ύψιστου συμφέροντος του παιδιού και τηρουμένης της απαγόρευσης επί της ουσίας αναθεώρησης απόφασης που εκδόθηκε σε άλλο κράτος μέλος κατά το άρθρο 26 του ίδιου κανονισμού, η αναγνώριση της αλλοδαπής απόφασης θα συνιστούσε είτε πρόδηλη παράβαση κανόνα δικαίου ο οποίος θεωρείται ουσιώδης στην έννομη τάξη του κράτους αναγνώρισης, είτε πρόδηλη προσβολή δικαιώματος το οποίο αναγνωρίζεται ως θεμελιώδες σε αυτήν την έννομη τάξη. Στην υπόθεση της κύριας δίκης, ωστόσο, δεν προκύπτει ανάλογη προσβολή.

Επιπλέον, το άρθρο 24 του κανονισμού, απαγορεύει την έρευνα της δικαιοδοσίας του δικαστηρίου του κράτους μέλους προέλευσης. Καίτοι το άρθρο αυτό δεν παραπέμπει ρητά στη διάταξη του άρθρου 15, πρέπει να γίνει δεκτό ότι το τελευταίο έχει συμπληρωματικό χαρακτήρα σε σχέση με τους κανόνες περί δικαιοδοσίας των άρθρων 8 έως 14.  Το γεγονός και μόνο ότι το δικαστήριο του κράτους μέλους αναγνώρισης εκτιμά, ότι με την απόφαση άλλου κράτους μέλους δεν εφαρμόστηκαν ορθά οι περί δικαιοδοσίας διατάξεις του κανονισμού, δεν αρκεί για να αρνηθεί την αναγνώριση της αλλοδαπής απόφασης, ειδάλλως θα διακυβευόταν ο ίδιος ο σκοπός του κανονισμού.

Τέλος, αναφορικά με τον ισχυρισμό του P περί μη αναγνώρισης της απόφασης του λιθουανικού δικαστηρίου λόγω παράβασης των κανόνων που εφαρμόζονται στις παράνομες μετακινήσεις παιδιών, το Δικαστήριο αποφάνθηκε ότι ακόμα κι αν ανακύπτει ζήτημα παράνομης μη επιστροφής παιδιού, αυτό θα επιλυθεί, όχι με άρνηση αναγνώρισης δυνάμει του άρθρου 23 στ. α’, αλλά με τη διαδικασία που προβλέπει το άρθρο 11 του κανονισμού.

 

Δ. Παρατηρήσεις

Με την εν λόγω απόφαση, το ΔΕΕ κλήθηκε να απαντήσει στο κατά πόσον, το δικαστήριο του κράτους μέλους αναγνώρισης δύναται, παρά την προβλεπόμενη στο άρθρο 24 του κανονισμού 2201/2003 απαγόρευση να προβεί σε έρευνα της δικαιοδοσίας του δικαστηρίου του κράτους μέλους προέλευσης, να αρνηθεί να αναγνωρίσει απόφαση που αφορά τη γονική μέριμνα σύμφωνα με το άρθρο 23 στ. α΄, με το αιτιολογικό ότι εκδόθηκε, κατά την κρίση του, κατά παράβαση του άρθρου 15 του κανονισμού αυτού.

Συναφώς, πρέπει να υπομνησθεί ότι κατά την Επιτροπή, μολονότι το κράτος μέλος αναγνώρισης δεν δικαιούται να ερευνά τη δικαιοδοσία του δικαστηρίου του κράτους μέλους προέλευσης, μπορεί εντούτοις να προβαίνει σε γενική έρευνα υπό το πρίσμα της δημόσιας τάξης. Η Επιτροπή υποστήριξε ότι, η πρόδηλη και καταχρηστική μη τήρηση των κανόνων εντός του ευρωπαϊκού χώρου δικαιοσύνης, μπορεί να συνιστά παράβαση κανόνα δικαίου που θεωρείται θεμελιώδης στην έννομη τάξη της Ένωσης και, ως εκ τούτου, στην έννομη τάξη του κράτους αναγνώρισης (σκέψεις 52-57 γνώμης Γενικού Εισαγγελέα).

Το ΔΕΕ, ωστόσο, επισήμανε ότι, κατ’ εφαρμογή των άρθρων 23 στ. α΄ και 24 του κανονισμού 2201/2003, δεν μπορεί να γίνει επίκληση της δημόσιας τάξης του κράτους αναγνώρισης, προκειμένου να μην αναγνωριστεί ή εκτελεστεί απόφαση εκδοθείσα σε άλλο κράτος μέλος, για τον λόγο και μόνον ότι το δικαστήριο του κράτους μέλους προέλευσης δεν τήρησε τους σχετικούς με τη δικαιοδοσία κανόνες του κανονισμού 2201/2003.

Συγκεκριμένα, σύμφωνα με το άρθρο 24 εδ. β’ του κανονισμού 2201/2003, η εσφαλμένη εφαρμογή των βάσεων διεθνούς δικαιοδοσίας από το δικαστήριο του κράτους προέλευσης δεν θεμελιώνει αντίθεση στη δημόσια τάξη. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, η διάταξη λειτουργεί περιοριστικά στη δυνατότητα επίκλησης της δημόσιας τάξης ως λόγου μη αναγνώρισης [βλ. Αρβανιτάκης Π.- Βασιλακάκης Ε., Κανονισμός (ΕΚ) 2201/2003. Κατ’ άρθρο ερμηνεία, (-Μαυροσκούφη) Άρθρο 24 (2016) 270].

Το ΔΕΕ διευκρίνισε ότι, μολονότι το άρθρο 24 αναφέρεται στους κανόνες δικαιοδοσίας των άρθρων 8 έως 14 και δεν κάνει ρητή αναφορά στο άρθρο 15 του κανονισμού περί παραπομπής στο καταλληλότερο δικαστήριο, η παράλειψη αυτή δεν μπορεί να έχει ως συνέπεια τη συρρίκνωση της αρχής που κατοχυρώνεται με το άρθρο 24. Κάτι τέτοιο θα μπορούσε να θέσει υπό αμφισβήτηση τη θεμελιώδη αρχή της αμοιβαίας εμπιστοσύνης, η οποία αποβλέπει στην ελεύθερη κυκλοφορία των δικαστικών αποφάσεων εντός της Ένωσης.

Ολόκληρο το κείμενο της απόφασης, εδώ…





About the Author


Back to Top ↑