full screen background image

Events

29 April 2017 - Summer School on European Business Law, Corfu 2017, 24-28 Ιουλίου Το “Summer School” αποτε ... +++ 3 May 2016 - Εκδηλώσεις Τομέα Διεθνών Σπουδών – Κατεύθυνση Ι.Δ.Δ. ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ Ο Καθηγ ... +++ 30 April 2016 - 9.5.2016: Ημερίδα – Το Πρόσωπο και η Οικογένεια στο Δίκαιο και την Κοινωνία   Το Ελληνικό Τμή ... +++ 30 March 2016 - 14th ICC Miami Conference on International Arbitration This conference provides an indispe ... +++ 29 March 2016 - ICC Japan Arbitration Week The ICC Japan Arbitration week, 26- ... +++ 28 March 2016 - 2nd ICC Asia Conference on International Arbitration The conference will offer a line-up ... +++

-Νομολογία ΙΔΔ

Published on July 14th, 2016 | by Anna Lagoudi

0

Περίληψη: ΔΕΕ C-215/15 – Βρυξέλλες ΙΙα- Παρέκταση αρμοδιότητας σε διαφορές γονικής μέριμνας

Λέξεις- κλειδιά: Δικαστική συνεργασία σε αστικές υποθέσεις – Διεθνής δικαιοδοσία, αναγνώριση και εκτέλεση αποφάσεων σε γαμικές διαφορές και διαφορές γονικής μέριμνας – Κανονισμός (ΕΚ) 2201/2003 – Πεδίο εφαρμογής – Άρθρο 1, παράγραφος 1, στοιχείο β – Ανάθεση, άσκηση, ανάθεση σε τρίτο , ολική ή μερική αφαίρεση της γονικής μέριμνας – Άρθρο 2 – Έννοια της γονικής μέριμνας – Ένδικη διαφορά μεταξύ των γονέων σχετικά με το ταξίδι του τέκνου τους και την έκδοση διαβατηρίου του τέκνου – Παρέκταση διεθνούς δικαιοδοσίας – Άρθρο 12 – Προϋποθέσεις –  Αποδοχή της διεθνούς δικαιοδοσίας των δικαστηρίων που έχουν επιληφθεί της υποθέσεως – Ερημοδικία του εναγομένου – Μη αμφισβήτηση της διεθνούς δικαιοδοσίας εκ μέρους του δικαστικού πληρεξουσίου του εναγομένου ο οποίος έχει οριστεί αυτεπαγγέλτως από τα δικαστήρια που έχουν επιληφθεί της υποθέσεως

 

Αριθμός απόφασης: C- 215/15

Δικαστήριο: Δικαστήριο Ευρωπαϊκής Ένωσης

Πηγή: ECLI:EU:C:2015:710

Επιμέλεια: Άννα Λαγούδη

 

Α. Η διαφορά της κύριας δίκης και τα προδικαστικά ερωτήματα

Απόφαση της 21ης Οκτωβρίου 2015, με αντικείμενο αίτηση προδικαστικής απόφασης δυνάμει του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, που υπέβαλε το Varhoven kasatsionen sad (Ανώτατο ακυρωτικό δικαστήριο, Βουλγαρία) και αφορά πρωτίστως στην ερμηνεία του άρθρου 12 § 3 του Κανονισμού (ΕΚ) 2201/2003 περί παρέκτασης αρμοδιότητας, σε διαφορές γονικής μέριμνας, του δικαστηρίου του κράτους μέλους με το οποίο το τέκνο έχει στενή σχέση.

Τα πραγματικά περιστατικά στην υπόθεση της κύριας δίκης έχουν ως εξής: Τόσο η αναιρεσείουσα, όσο και ο αναιρεσίβλητος στην υπόθεση της κύριας δίκης είναι Βούλγαροι υπήκοοι, κάτοικοι Ιταλίας. Οι δύο διάδικοι έχουν ένα ανήλικο τέκνο, το οποίο έχει τη βουλγαρική ιθαγένεια και κατοικεί μαζί με τη μητέρα του στο Μιλάνο. Στο τέκνο χορηγήθηκε βουλγαρικό διαβατήριο, ωστόσο μετά τη λήξη της ισχύος του, ο πατέρας δεν παρέσχε την απαραίτητη συγκατάθεση κατά το βουλγαρικό δίκαιο για την ανανέωση της ισχύος του. Η αναιρεσείουσα άσκησε αγωγή ενώπιων των βουλγαρικών δικαστηρίων, αιτούμενη την υποκατάσταση της συγκατάθεσης του πατέρα. Το πρωτοβάθμιο δικαστήριο, αφού διαπίστωσε το νομότυπο της επίδοσης κατά τα προβλεπόμενα στο βουλγαρικό ΚΠολΔ, διόρισε πληρεξούσιο δικηγόρο στον απολειπόμενο διάδικο. Εν συνεχεία, απέρριψε την αγωγή ελλείψει διεθνούς δικαιοδοσίας, καθώς δικαιοδοσία είχαν τα ιταλικά δικαστήρια κατά το άρθρο 8 του Κανονισμού 2201/2003, ως δικαστήρια του τόπου συνήθους διαμονής του τέκνου. Ακολούθως, η αναιρεσείουσα άσκησε έφεση και το δευτεροβάθμιο δικαστήριο επικύρωσε την πρωτόδικη απόφαση. Κατόπιν τούτου, η αναιρεσείουσα άσκησε αναίρεση. Το αιτούν δικαστήριο διερωτάται αφενός μεν, αν η αγωγή με αντικείμενο την υποκατάσταση της έλλειψης συγκατάθεσης του άλλου γονέα σε ταξίδι του τέκνου στην αλλοδαπή και η έκδοση διαβατηρίου εμπίπτουν στην άσκηση της γονικής μέριμνας κατά την έννοια του άρθρου 1 § 1 στ. β΄, του Κανονισμού 2201/2003 και μάλιστα ενόψει του γεγονότος ότι η έκδοση διαβατηρίου συνιστά διοικητική πράξη, αφετέρου δε, αν έχει εφαρμογή η κατά το άρθρο 12 § 1 στ. β΄ του Κανονισμού παρέκταση αρμοδιότητας, εφόσον ο αναιρεσίβλητος δεν αμφισβήτησε μεν την αρμοδιότητα του βουλγαρικού δικαστηρίου, εκπροσωπείται όμως από πληρεξούσιο που διορίστηκε από το δικαστήριο.

 

Β. Το νομικό πλαίσιο

άρθρο 1 § 1 στ. β΄, 2 σημ. 7, 12 § 3 στ. β΄ Κανονισμού (ΕΚ) 2201/2003 του Συμβουλίου της 27ης Νοεμβρίου 2003 για τη διεθνή δικαιοδοσία και την αναγνώριση και εκτέλεση αποφάσεων σε γαμικές διαφορές και διαφορές γονικής μέριμνας, ο οποίος καταργεί τον Κανονισμό (ΕΚ) 1347/2000

 

Γ. Η απόφαση του Δικαστηρίου

Καταρχάς, το ΔΕΕ εξέτασε, κατά πόσον μία υπόθεση όπως αυτή που ανέκυψε στα πλαίσια της κύριας δίκης, εντάσσεται στο καθ’ ύλην πεδίο εφαρμογής του Κανονισμού 2201/2003 και συγκεκριμένα, αν εμπίπτει στην έννοια των αστικών υποθέσεων κατά το άρθρο 1 § 1 αυτού και στην έννοια της γονικής μέριμνας κατά το άρθρο 1 § 1 στ. β’ σε συνδυασμό με το άρθρο 2 σημ. 7.

Το Δικαστήριο επισήμανε ότι, η έννοια των αστικών υποθέσεων δεν πρέπει να ερμηνεύεται στενά, αλλά αποτελεί αυτοτελή έννοια του δικαίου της Ένωσης που περιλαμβάνει κάθε αίτηση, μέτρο ή απόφαση περί γονικής μέριμνας, υπό την έννοια που προσδίδει στην τελευταία ο εν λόγω Κανονισμός. Εξάλλου, στην έννοια της γονικής μέριμνας κατά το άρθρο 2 σημ. 7 προσδίδεται ευρύς ορισμός, ενώ παράλληλα η απαρίθμηση των ζητημάτων σχετικά με τη γονική μέριμνα που εμπίπτουν στον Κανονισμό είναι ενδεικτική. Η κρίση για το αν μία αίτηση εντάσσεται στο πεδίο εφαρμογής του Κανονισμού λαμβάνει χώρα, αφού ληφθεί υπόψη το αντικείμενο της αίτησης. Υπό αυτά τα δεδομένα, το ΔΕΕ κατέληξε ότι, μία αγωγή όπως αυτή που ασκήθηκε στα πλαίσια της κύριας δίκης εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του Κανονισμού, ενόψει μάλιστα του γεγονότος ότι, δεν περιλαμβάνεται σε καμία από τις εξαιρέσεις. Το συμπέρασμα αυτό δεν αναιρείται από το γεγονός ότι, η έκδοση διαβατηρίου συνιστά διοικητική πράξη, καθώς η διαδικασία δεν συνεπάγεται αυτομάτως την έκδοση διαβατηρίου, αλλά την υποκατάσταση της έλλειψης συγκατάθεσης του ετέρου γονέα.

Ακολούθως, το Δικαστήριο υπεισήλθε στο ερώτημα, αν ο μη παριστάμενος διάδικος μπορεί να θεωρηθεί ότι αποδέχτηκε ρητώς ή με άλλον ανεπιφύλακτο τρόπο την αρμοδιότητα του δικαστηρίου κατά την έννοια του άρθρου 12 § 3 στ. β΄ του Κανονισμού, όταν εκπροσωπείται από πληρεξούσιο ο οποίος διορίστηκε αυτεπαγγέλτως από το δικαστήριο και δεν αμφισβητεί την αρμοδιότητα του δικαστηρίου.

Το άρθρο 12 § 3 του Κανονισμού εισάγει κανόνα παρέκτασης αρμοδιότητας, που απομακρύνεται από την αρχή της εγγύτητας του άρθρου 8 του ιδίου Κανονισμού, ήτοι ότι αρμοδιότητα σε ζητήματα γονικής μέριμνας έχουν κατά πρώτο λόγο τα δικαστήρια της συνήθους διαμονής του τέκνου. Συγκεκριμένα, επιτρέπει στους διαδίκους να παρεκκλίνουν από την εν λόγω αρχή υπέρ της αρμοδιότητας των δικαστηρίων του κράτους μέλους με το οποίο το παιδί έχει στενή σχέση και ως εκ τούτου η εξαίρεση αυτή πρέπει να ερμηνεύεται συσταλτικά. Ωστόσο, η ανεπιφύλακτη αποδοχή της δικαιοδοσίας από τα ενδιαφερόμενα μέρη, προϋποθέτει κατ’ ελάχιστο περιεχόμενο ότι ο εναγόμενος έλαβε γνώση της διαδικασίας. Τέτοια γνώση, όμως, δεν υπάρχει όταν ο απολειπόμενος διάδικος εκπροσωπείται από πληρεξούσιο δικηγόρο, αυτεπαγγέλτως διορισμένο από το δικαστήριο, λόγω αδυναμίας κοινοποίησης του εισαγωγικού δικογράφου στον εναγόμενο.

 

Δ. Παρατηρήσεις

Η απόφαση του ΔΕΕ στην εν λόγω υπόθεση παρουσιάζει ξεχωριστό ενδιαφέρον, καθώς δίνεται για πρώτη φορά η ευκαιρία στο ΔΕΕ να κρίνει κατά πόσον ο μη παριστάμενος διάδικος δύναται να θεωρηθεί ότι αποδέχτηκε ανεπιφύλακτα την αρμοδιότητα του δικαστηρίου κατά την έννοια του άρθρου 12 § 3 στ. β’, όταν εκπροσωπείται από πληρεξούσιο, ο οποίος διορίστηκε από το δικαστήριο και δεν αμφισβητεί την αρμοδιότητα του δικαστηρίου. Το ζήτημα αυτό είχε κριθεί στο πλαίσιο του Κανονισμού 44/2001, όχι, όμως, στο πλαίσιο του Κανονισμού 2201/2003.

Αξίζει να γίνουν  κάποιες επισημάνσεις αναφορικά με την παρέκταση διεθνούς δικαιοδοσίας που στηρίζεται στη στενή σχέση του παιδιού με το κράτος μέλος της παρέκτασης κατ’ άρθρο 12 § 3. Μολονότι δεν προκύπτει ρητά από το γράμμα της διάταξης, η παρέκταση διεθνούς δικαιοδοσίας είναι ανεξάρτητη από την ύπαρξη άλλης εκκρεμούς διαδικασίας ενώπιον των δικαστηρίων του κράτους μέλους της παρέκτασης. Επιπρόσθετα, η στενή σχέση του παιδιού με το κράτος μέλος της παρέκτασης κρίνεται ad hoc σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση, ενώ η αναφορά των περιπτώσεων όπου δύναται να υπάρχει τέτοια σχέση στο άρθρο 12 § 3 είναι ενδεικτική [Αρβανιτάκης Π.- Βασιλακάκης Ε., Κανονισμός (ΕΚ) 2201/2003. Κατ’ άρθρο ερμηνεία, (-Κράνης) Άρθρο 12 (2016) 146-147]. Η περίπτωση της § 3 του άρθρου 12 αποτελεί εκδήλωση της γενικότερης αρχής που διαπνέει τον Κανονισμό 2201/2003 ότι, οι διαφορές γονικής μέριμνας διαθέτουν αυτονομία έναντι των γαμικών διαφορών [Τσούκα Χρ. (επιμ.), Οικογενειακό Διεθνές Δίκαιο, (-Κανελλοπούλου) (2016) 310-311].

Περαιτέρω, το άρθρο 12 § 3 στ. β’ προβλέπει ότι, η αρμοδιότητα των εν λόγω δικαστηρίων πρέπει να έχει γίνει αποδεκτή από όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη στη διαδικασία, κατά την ημερομηνία που επελήφθη το δικαστήριο και λαμβανομένου υπόψη του συμφέροντος του παιδιού. Απαιτείται, λοιπόν, η σύμπτωση της βούλησης των ενδιαφερόμενων μερών, κατά κανόνα των δικαιούχων της γονικής μέριμνας, η οποία δύναται να εκφράζεται είτε ρητώς, είτε κατ’ άλλο ανεπιφύλακτο τρόπο, όπως λ.χ. στην περίπτωση σιωπηρής ή συναγόμενης από πράξη ή παράλειψη αποδοχής [Αρβανιτάκης Π.- Βασιλακάκης Ε., ό.π. 149]. Σ’ αυτό το σημείο εντοπίζεται η συμβολή της απόφασης του ΔΕΕ στην εν λόγω υπόθεση, καθώς το δικαστήριο διευκρινίζει ότι, σε κάθε περίπτωση, η αποδοχή προϋποθέτει τη γνώση του εναγομένου περί της εκκρεμούσας διαδικασίας, στοιχείο που ελλείπει στην περίπτωση που, ο τελευταίος εκπροσωπείται από αυτεπαγγέλτως διορισμένο από το δικαστήριο πληρεξούσιο, λόγω αδυναμίας κοινοποίησης στον εναγόμενο του εισαγωγικού δικογράφου.

Ολόκληρο το κείμενο της απόφασης, εδώ…





About the Author


Back to Top ↑