full screen background image

Events

21 September 2017 - October 5 & 6, 2017: ‘International Investment Law & the Law of Armed Conflict’ Colloquium on ‘International Inve ... +++ 21 September 2017 - 5 & 6 Οκτωβρίου 2017: International Investment Law & the Law of Armed Conflict 5 & 6 Οκτωβρίου 2017: ... +++ 29 April 2017 - Summer School on European Business Law, Corfu 2017, 24-28 Ιουλίου Το “Summer School” αποτε ... +++ 3 May 2016 - Εκδηλώσεις Τομέα Διεθνών Σπουδών – Κατεύθυνση Ι.Δ.Δ. ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ Ο Καθηγ ... +++ 30 April 2016 - 9.5.2016: Ημερίδα – Το Πρόσωπο και η Οικογένεια στο Δίκαιο και την Κοινωνία   Το Ελληνικό Τμή ... +++ 30 March 2016 - 14th ICC Miami Conference on International Arbitration This conference provides an indispe ... +++

-Νομολογία ΙΔΔ

Published on January 31st, 2018 | by efi kloyeri

0

Περίληψη C-673/2016: Προτάσεις Γ.Εισαγγελέα- Οδηγία 2004/38/ΕΚ-έννοια του/της συζύγου και δικαιωμα κυκλοφοριας και διαμονης στο εδαφος της ΕΕ

Λέξεις-Κλειδιά: Ιθαγένεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης-Οδηγία 2004/38/ΕΚ-Άρθρο 2, σημείο 2, στοιχείο αʹ-Έννοια του/της “συζύγου”-Δικαίωμα των πολιτών της Ένωσης να κυκλοφορούν και να διαμένουν στο έδαφος της Ένωσης-Γάμος μεταξύ προσώπων του ιδίου φύλου-Μη αναγνώριση του γάμου από το κράτος υποδοχής-Άρθρο 3-Έννοια του “άλλου μέλους της οικογένειας”-Άρθρο 7-Δικαίωμα διαμονής άνω των τριών μηνών-Άρθρα 7 και 21 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Προτάσεις του Γενικού Εισαγγελέα Melchior Wathelet, της 11ης Ιανουαρίου 2018

 Επιμέλεια: Ευτυχία-Άντζι Κλογκίρι

 Α: Η διαφορά της κύριας δίκης

 Ο Relu Adrian Coman ρουμανικής και αμερικανικής ιθαγένειας, σύναψε γάμο με τον αμερικανικής ιθαγένειας Robert Clabourn Hamilton στις Βρυξέλλες το 2010. Το 2012, οι ίδιοι προέβησαν σε διοικητικές ενέργειες ενώπιον των ρουμανικών αρχών, προκειμένου να τους χορηγηθούν τα αναγκαία έγγραφα που θα παρείχαν στον R. A. Coman τη δυνατότητα να εργαστεί και να διαμείνει νομίμως στη Ρουμανία μαζί με τον σύζυγό του, ο οποίος δεν έχει την ιθαγένεια της Ένωσης, για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο των τριών μηνών.

Το 2013 η Inspectoratul General pentru Imigrări (γενική επιθεώρηση μεταναστεύσεως Ρουμανία) απέρριψε το αίτημα τους καθώς όριζε ότι παράταση του δικαιώματος προσωρινής διαμονής, υπό το πρίσμα της ρουμανικής νομοθεσίας περί μεταναστεύσεως δεν μπορούσε να χορηγηθεί σε Αμερικανό πολίτη για λόγους οικογενειακής επανενώσεως. Οι R. A. Coman και R. C. Hamilton άσκησαν προσφυγή κατά της αποφάσεως αυτής ενώπιον του Judecătoria Sectorului 5 București (Πρωτοδικείου του τομέα 5 του Βουκουρεστίου, Ρουμανία), προβάλλοντας την παράβαση του ρουμανικού Συντάγματος, το οποίο κατοχυρώνει το δικαίωμα στην προσωπική, οικογενειακή και ιδιωτική ζωή, καθώς και την αρχή της ίσης μεταχειρίσεως. Το ως άνω δικαστήριο ζήτησε από το Curtea Constituţională (Συνταγματικό Δικαστήριο, Ρουμανία) να αποφανθεί επί της εν λόγω ενστάσεως, το οποίο και υπέβαλε τα εξής προδικαστικά ερωτήματα:

 Β: Προδικαστικά Ερωτήματα:

1) Περιλαμβάνει ο όρος “σύζυγος”, κατά το άρθρο 2, σημείο 2, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2004/38, σε συνδυασμό με τα άρθρα 7, 9, 21 και 45 του Χάρτη, τον έχοντα το ίδιο φύλο σύζυγο, υπήκοο κράτους μη μέλους της Ένωσης, ενός πολίτη της Ένωσης με τον οποίο ο πολίτης της Ένωσης νομίμως συνήψε γάμο βάσει της νομοθεσίας κράτους μέλους άλλου από το κράτος υποδοχής;

2) Σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως στο πρώτο ερώτημα, υποχρεώνουν το άρθρο 3, παράγραφος 1, και το άρθρο 7, παράγραφος [2],  της οδηγίας 2004/38, σε συνδυασμό με τα άρθρα 7, 9, 21 και 45 του Χάρτη, το κράτος μέλος υποδοχής να χορηγήσει δικαίωμα διαμονής στην επικράτειά του για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο των τριών μηνών στον έχοντα το ίδιο φύλο σύζυγο ενός πολίτη της Ένωσης;

3) Σε περίπτωση αρνητικής απαντήσεως στο πρώτο ερώτημα, δύναται ο έχων το ίδιο φύλο σύζυγος, υπήκοος κράτους μη μέλους της Ένωσης, πολίτη της Ένωσης με τον οποίο ο πολίτης της Ένωσης νομίμως συνήψε γάμο βάσει της νομοθεσίας κράτους μέλους άλλου από το κράτος υποδοχής, να εμπίπτει στον όρο “άλλο μέλος της οικογένειας”, κατά το άρθρο 3, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2004/38, ή στον όρο “σύντροφος με τον (την) οποίο(-α) ο πολίτης της Ένωσης έχει σταθερή σχέση, δεόντως αποδεδειγμένη”, κατά το άρθρο 3, παράγραφος 2, στοιχείο βʹ, της εν λόγω οδηγίας, με συνακόλουθη υποχρέωση του κράτους μέλους υποδοχής να διευκολύνει την είσοδο και τη διαμονή του, ακόμη και αν το κράτος υποδοχής δεν αναγνωρίζει τον γάμο μεταξύ προσώπων του ιδίου φύλου ούτε προβλέπει οποιονδήποτε άλλον εναλλακτικό τρόπο νομικής αναγνωρίσεως, όπως η καταχωρισμένη συμβίωση;

4) Σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως στο τρίτο ερώτημα, υποχρεώνουν το άρθρο 3, παράγραφος 2, και το άρθρο 7, παράγραφος 2, της οδηγίας 2004/38, σε συνδυασμό με τα άρθρα 7, 9, 21 και 45 του Χάρτη, το κράτος μέλος υποδοχής να χορηγήσει δικαίωμα διαμονής στην επικράτειά του για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο των τριών μηνών στον έχοντα το ίδιο φύλο σύζυγο ενός πολίτη της Ένωσης;

Γ: Το νομικό πλαίσιο

Άρθρα 2, 3 και 7  της οδηγίας 2004/38, σχετικά με την ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων σε συνδυασμό με τα άρθρα 7, 9, 21 και 45 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Δ: Οι προτάσεις του Γενικού Εισαγγελέα

 Α: Επί του πρώτου προδικαστικού ερωτήματος

Όπως συνάγεται από την πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, την ενιαία εφαρμογή του ενωσιακού δικαίου και την αρχής της ισότητας, το γράμμα του δικαίου της Ένωσης που δεν περιέχει ρητή παραπομπή στο δίκαιο των κρατών μελών για τον προσδιορισμό της έννοιας και του περιεχομένου της πρέπει να ερμηνεύεται κατά τρόπο αυτοτελή και ενιαίο. Για την ερμηνεία αυτή θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη το γράμμα, το πλαίσιο καθώς και ο σκοπός τον οποίον επιδιώκει η σχετική κανονιστική ρύθμιση.

Στην συγκεκριμένη περίπτωση, το νομικό ζήτημα που βρίσκεται στο επίκεντρο της διαφοράς της κύριας δίκης δεν είναι αυτό της νομιμοποιήσεως του γάμου μεταξύ προσώπων του ιδίου φύλου, αλλά εκείνο της ελεύθερης κυκλοφορίας ενός πολίτη της Ένωσης. Κατά συνέπεια, η ερμηνεία της έννοιας του/της «συζύγου», όπως περιορίζεται στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 2004/38 σχετικά με το δικαίωμα των πολιτών της Ένωσης και των μελών των οικογενειών τους να κυκλοφορούν και να διαμένουν ελεύθερα στην επικράτεια των κρατών μελών, δεν θα έθετε υπό αμφισβήτηση τη διακριτική ευχέρεια που διαθέτουν σήμερα τα κράτη μέλη όσον αφορά τη νομιμοποίηση του γάμου μεταξύ προσώπων του ιδίου φύλου.

Η οδηγία 2004/38 δεν περιέχει ορισμό του όρου «σύζυγος», ωστόσο, η δομή του άρθρου 2, σημείο 2, της οδηγίας 2004/38, σε συνδυασμό με το άρθρο 3, παραγρ. 2, στοιχείο βʹ, της ίδιας οδηγίας, οδηγεί στο συμπέρασμα ότι η έννοια του/της «συζύγου» παραπέμπει σε εκείνη του «γάμου». Πέραν των απευθείας κατιόντων και ανιόντων που μνημονεύονται στο άρθρο 2, σημείο 2, στοιχεία γʹ και δʹ, της οδηγίας 2004/38, τα «μέλη της οικογένειας» είναι ο (η) σύζυγος και ο (η) σύντροφος με τον (την) οποίο(-α) ο πολίτης της Ένωσης βρίσκεται σε σχέση καταχωρισμένης συμβιώσεως. Το άρθρο 3, παράγραφος 2, στοιχείο βʹ, προσθέτει στους δικαιούχους των δικαιωμάτων που προβλέπονται από την οδηγία «τον (τη) σύντροφο με τον (την) οποίο(‑α) ο πολίτης της Ένωσης έχει σταθερή σχέση, δεόντως αποδεδειγμένη» Επομένως, ο όρος «σύζυγος» ενώ είναι βέβαιον ότι παραπέμπει στον γάμο, είναι ουδέτερος από άποψη φύλου και χρησιμοποιείται ανεξαρτήτως του τόπου στον οποίον συνήφθη ο γάμος αυτός.

Επιπλέον, το δίκαιο της Ένωσης πρέπει να ερμηνεύεται «υπό το φως των τωρινών συνθηκών», λαμβανομένης, δηλαδή, υπόψη της «σύγχρονης πραγματικότητας», καθώς το δίκαιο δεν μπορεί να είναι «ξεκομμένο από την κοινωνική πραγματικότητα και πρέπει οπωσδήποτε να προσαρμόζεται προς αυτή όσο το δυνατόν ταχύτερα.

Η έννοια του/της «συζύγου», κατά το άρθρο 2, σημείο 2, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2004/38, συνδέεται κατ’ ανάγκην με την οικογενειακή ζωή και, συνεπώς, με την προστασία που παρέχει σε αυτήν το άρθρο 7 του Χάρτη. Ως εκ τούτου, η εξέλιξη αυτή του δικαίου όσον αφορά την οικογενειακή ζωή φαίνεται να οδηγεί σε μια ερμηνεία της έννοιας του/της «συζύγου» κατ’ ανάγκην ανεξάρτητης του φύλου των προσώπων, όταν περιορίζεται στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 2004/38, η οποία οδηγία έχει ως σκοπό να διευκολύνει την άσκηση του θεμελιώδους ατομικού δικαιώματος της ελεύθερης κυκλοφορίας και διαμονής στην επικράτεια των κρατών μελών, το οποίο παρέχεται απευθείας στους πολίτες της Ένωσης βάσει του άρθρου 21, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ, καθώς και να ενισχύσει το εν λόγω δικαίωμα.

Λόγω των σκοπών αυτών, το Δικαστήριο εκτιμά παγίως ότι οι διατάξεις της οδηγίας 2004/38 δεν πρέπει να ερμηνεύονται συσταλτικώς.

Καταλήγει λοιπόν ο εισαγγελέας στην εξής σκέψη:

Το άρθρο 2, σημείο 2, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2004/38/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 29ης Απριλίου 2004, σχετικά με το δικαίωμα των πολιτών της Ένωσης και των μελών των οικογενειών τους να κυκλοφορούν και να διαμένουν ελεύθερα στην επικράτεια των κρατών μελών, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΟΚ) 1612/68 και την κατάργηση των οδηγιών 64/221/ΕΟΚ, 68/360/ΕΟΚ, 72/194/ΕΟΚ, 73/148/ΕΟΚ, 75/34/ΕΟΚ, 75/35/ΕΟΚ, 90/364/ΕΟΚ, 90/365/ΕΟΚ και 93/96/ΕΟΚ, έχει την έννοια ότι ο όρος “σύζυγος” εφαρμόζεται στην περίπτωση υπηκόου τρίτου κράτους του ιδίου φύλου με τον πολίτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τον οποίον έχει συνάψει γάμο.

Β: Επί του δευτέρου προδικαστικού ερωτήματος

Το άρθρο 3, παράγραφος 1, και το άρθρο 7, παράγραφος 2, της οδηγίας 2004/38 έχουν την έννοια ότι ο/η σύζυγος πολίτη της Ένωσης, ο/η οποίος/α έχει το ίδιο φύλο με τον πολίτη της Ένωσης και τον συνοδεύει στην επικράτεια άλλου κράτους μέλους, έχει δικαίωμα διαμονής άνω των τριών μηνών στο κράτος αυτό, εφόσον ο πολίτης της Ένωσης πληροί τους όρους του άρθρου 7, παράγραφος 1, στοιχεία αʹ, βʹ ή γʹ, της οδηγίας αυτής.

Το άρθρο 21, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ έχει την έννοια ότι, σε περίπτωση στην οποία ένας πολίτης της Ένωσης συνήψε ή συνέσφιξε οικογενειακούς δεσμούς με υπήκοο τρίτου κράτους στο πλαίσιο σταθερής διαμονής του σε κράτος μέλος διαφορετικό από εκείνο του οποίου έχει την ιθαγένεια, εφαρμόζονται κατ’ αναλογίαν οι διατάξεις της οδηγίας 2004/38, όταν ο εν λόγω πολίτης της Ένωσης επιστρέφει στο κράτος μέλος καταγωγής του μαζί με το μέλος της οικογένειάς του για το οποίο πρόκειται. Στην περίπτωση αυτή, οι προϋποθέσεις για τη χορήγηση δικαιώματος διαμονής για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο των τριών μηνών στον υπήκοο τρίτου κράτους ο οποίος είναι σύζυγος πολίτη της Ένωσης και έχει το ίδιο φύλο με αυτόν δεν θα έπρεπε, κατ’ αρχήν, να είναι αυστηρότερες από εκείνες που προβλέπονται στο άρθρο 7, παράγραφος 2, της οδηγίας 2004/38.

Γ: Επί του τρίτου και τέταρτου  προδικαστικού ερωτήματος

Το άρθρο 3, παράγραφος 2, της οδηγίας 2004/38 έχει την έννοια ότι μπορεί να εφαρμοστεί στην περίπτωση υπηκόου τρίτου κράτους του ιδίου φύλου με τον πολίτη της Ένωσης με τον οποίον έχει συνάψει γάμο βάσει της νομοθεσίας κράτους μέλους, ο οποίος μπορεί να θεωρηθεί είτε ως “άλλο μέλος της οικογένειας” είτε ως “σύντροφος με τον (την) οποίο(-α) ο πολίτης της Ένωσης έχει σταθερή σχέση, δεόντως αποδεδειγμένη”.

Το άρθρο 3, παράγραφος 2, της οδηγίας 2004/38 έχει την έννοια ότι:

– δεν υποχρεώνει τα κράτη μέλη να αναγνωρίζουν δικαίωμα διαμονής στην επικράτειά τους για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο των τριών μηνών στον υπήκοο τρίτου κράτους που έχει νομίμως συνάψει γάμο με πολίτη της Ένωσης του ιδίου φύλου·

– εντούτοις, τα κράτη μέλη υποχρεούνται να μεριμνούν ώστε η νομοθεσία τους να περιλαμβάνει κριτήρια τα οποία καθιστούν δυνατή την έκδοση αποφάσεως επί του αιτήματος εισόδου και διαμονής του εν λόγω υπηκόου, η οποία να βασίζεται σε ενδελεχή εξέταση της προσωπικής του καταστάσεως και, σε περίπτωση απορρίψεως του αιτήματος, να είναι αιτιολογημένη·

– μολονότι τα κράτη μέλη διαθέτουν ευρεία διακριτική ευχέρεια ως προς τον καθορισμό των εν λόγω κριτηρίων, τα τελευταία πρέπει, πάντως, να συνάδουν προς τη συνήθη έννοια του όρου “διευκολύνει” και να μη στερούν από την εν λόγω διάταξη την πρακτική της αποτελεσματικότητα, και

– εν πάση περιπτώσει, η απόρριψη του αιτήματος εισόδου και διαμονής δεν μπορεί να στηρίζεται στον γενετήσιο προσανατολισμό του αιτούντος».

ΠΗΓΗ





About the Author


Back to Top ↑