full screen background image

Events

21 September 2017 - October 5 & 6, 2017: ‘International Investment Law & the Law of Armed Conflict’ Colloquium on ‘International Inve ... +++ 21 September 2017 - 5 & 6 Οκτωβρίου 2017: International Investment Law & the Law of Armed Conflict 5 & 6 Οκτωβρίου 2017: ... +++ 29 April 2017 - Summer School on European Business Law, Corfu 2017, 24-28 Ιουλίου Το “Summer School” αποτε ... +++ 3 May 2016 - Εκδηλώσεις Τομέα Διεθνών Σπουδών – Κατεύθυνση Ι.Δ.Δ. ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ Ο Καθηγ ... +++ 30 April 2016 - 9.5.2016: Ημερίδα – Το Πρόσωπο και η Οικογένεια στο Δίκαιο και την Κοινωνία   Το Ελληνικό Τμή ... +++ 30 March 2016 - 14th ICC Miami Conference on International Arbitration This conference provides an indispe ... +++

-Δίκαιο Αλλοδαπών

Published on October 22nd, 2018 | by Sgouro.Katrachoura

0

ΑΣΥΝΟΔΕΥΤΟΙ ΑΝΗΛΙΚΟΙ ΩΣ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ

ΑΣΥΝΟΔΕΥΤΟΙ ΑΝΗΛΙΚΟΙ ΩΣ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ

 

Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία της Eurostat, στην Ελλάδα υπάρχουν περίπου 2.500 ασυνόδευτοι ανήλικοι πρόσφυγες και μετανάστες, με τον αριθμό να αντιστοιχεί στο 8% του συνόλου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι ανήλικοι αυτοί προέρχονται, κυρίως, από χώρες, όπως το Αφγανιστάν, τη Σομαλία ή το Ιράκ. Οι λόγοι, που αναγκάζουν τα παιδιά αυτά να εγκαταλείψουν την πατρίδα τους, ποικίλουν. Οι εμφύλιες συρράξεις, οι παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η διάλυση της οικογένειας λόγω θανάτου ή φυγής των γονέων και η αναγκαστική εργασία είναι κάποιοι από αυτούς.

  • Ορισμός των ασυνόδευτων ανηλίκων:

Στην παρούσα πολιτική και οικονομική συγκυρία, με το φαινόμενο της μαζικής εισροής αλλοδαπών να έχει λάβει εξαιρετικές διαστάσεις, είναι αναγκαία κατ’ αρχάς η επεξήγηση του όρου  «ασυνόδευτος ανήλικος». Σύμφωνα με το άρθρο 2 της Οδηγίας 2003/9/ΕΚ[1] σχετικά µε τις ελάχιστες απαιτήσεις για την υποδοχή των αιτούντων άσυλο στα κράτη µέλη, «ασυνόδευτος ανήλικος είναι το πρόσωπο ηλικίας κάτω των δεκαοκτώ ετών που φθάνει στο έδαφος των κρατών μελών χωρίς να συνοδεύεται από ενήλικο υπεύθυνο για αυτό, σύμφωνα με το νόμο ή το έθιμο, και εφόσον κανένας ενήλικος δεν ασκεί στην πράξη την επιμέλειά του. Ο ορισμός καλύπτει και τους ανηλίκους που παύουν να συνοδεύονται μετά την είσοδό τους στο έδαφος των κρατών μελών», ενώ σύμφωνα με το άρθρο 34 του Ν. 4375/2016[2] «Ασυνόδευτος ανήλικος είναι το πρόσωπο ηλικίας κάτω των 18 ετών, το οποίο φθάνει στην Ελλάδα, χωρίς να συνοδεύεται από πρόσωπο που ασκεί τη γονική του μέριμνα, σύμφωνα με την ελληνική νομοθεσία και για όσο χρόνο η γονική του μέριμνα δεν έχει ανατεθεί σε κάποιο άλλο πρόσωπο σύμφωνα με το νόμο και δεν ασκείται στην πράξη, ή ο ανήλικος που εγκαταλείπεται ασυνόδευτος μετά την είσοδό του στην Ελλάδα».

  • Νομικό Πλαίσιο για τους ασυνόδευτους ανηλίκους:

Η ειδική και πληρέστερη προστασία των ανηλίκων περιέχεται σε πολλά εθνικά, ευρωπαϊκά και διεθνή κείμενα, δεδομένου ότι οι τελευταίοι, καθώς ανήκουν σε μία κατ’ εξοχήν ευάλωτη κατηγορία πληθυσμού, χρειάζονται ιδιαίτερη προστασία από κάθε είδους εκμετάλλευση.

Σε εθνικό επίπεδο, το νομοθετικό πλαίσιο που ρυθμίζει τα θέματα που ανακύπτουν από τον εντοπισμό των ασυνόδευτων ανηλίκων, προερχόμενων από τρίτες χώρες, εντός της ελληνικής επικράτειας, περιλαμβάνεται στα κάτωθι νομοθετήματα: α) Ο Ν.4375/2016, β) Ν. 3907/2011, γ) τα ΠΔ 113/2013 και 114/2010 και δ) το ΠΔ 220/2007.

Σε διεθνές επίπεδο, βασικά νομικά εργαλεία διασφάλισης των δικαιωμάτων του παιδιού αποτελούν η Σύμβαση της Γενεύης για το καθεστώς των προσφύγων (1951), όπως συμπληρώθηκε από το πρωτόκολλο της Νέας Υόρκης (1967) και η  Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού (1989) που, μετά την κύρωσή της με τον Ν. 2101/1992, αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του ελληνικού εσωτερικού δικαίου. Ο σεβασμός των δικαιωμάτων, που αναφέρει η Σύμβαση, δεν εξαρτάται από την υπηκοότητα ή εθνική καταγωγή των παιδιών: η Σύμβαση δεν διακρίνει μεταξύ ημεδαπών και αλλοδαπών ή μεταξύ νομίμως και παρανόμως ευρισκόμενων στην επικράτεια παιδιών (άρθρο 2).

Τέλος, στο ευρωπαϊκό πλαίσιο προστασίας των ασυνόδευτων ανηλίκων εντάσσονται η Συνθήκη για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (αρ. 3 παρ. 3, προστασία δικαιωμάτων του παιδιού) και ο Χάρτης Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (αρ. 24, δικαιώματα του παιδιού. αρ. 18, δικαίωμα ασύλου, αρ. 19, προστασία από την απομάκρυνση, απέλαση και έκδοση), ενώ στο παράγωγο ενωσιακό δίκαιο, συμπεριλαμβάνονται οι ακόλουθες Οδηγίες και Κανονισμοί: α) η Οδηγία 2003/9 ΕΚ, όπως τροποποιήθηκε με την 2013/33 ΕΕ σχετικά με τις συνθήκες υποδοχής, β)  Οδηγία 2005/85 ΕΚ όπως τροποποιήθηκε με την 2013/32 ΕΕ σχετικά με τις κοινές διαδικασίες για τη χορήγηση και ανάκληση του καθεστώτος διεθνούς προστασίας, γ) η Οδηγία 2004/83 ΕΚ, όπως τροποποιήθηκε με την 2011/95 ΕΕ σχετικά με τις απαιτήσεις για την αναγνώριση και το καθεστώς των αλλοδαπών ή των ανιθαγενών ως δικαιούχων διεθνούς προστασίας, δ) η Οδηγία 2011/36 ΕΕ για την εξάλειψη της εμπορίας ανθρώπων και την προστασία των θυμάτων, ε) η Οδηγία 2008/115 ΕΚ σχετικά με τις διαδικασίες για την επιστροφή των παρανόμως διαμενόντων τρίτων χωρών, στ) ο Κανονισμός Δουβλίνο ΙΙ, 343/2003 όπως τροποποιήθηκε με τον Κανονισμό Δουβλίνο ΙΙΙ 604/2013 και ζ) η Οδηγία 2003/86 ΕΚ σχετικά µε το δικαίωμα οικογενειακής επανένωσης για τους υπηκόους τρίτων χωρών που διαμένουν μόνιμα σε χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Με την παραπάνω παράθεση του νομοθετικού πλαισίου, είναι αναγκαίο να επισημανθεί ότι ο ακριβής προσδιορισμός και καθορισμός των ατόμων που αποτελούν ευάλωτες ομάδες παραμένει στη διακριτική ευχέρεια του κάθε κράτους μέλους, και ως εκ τούτου, η έννοια των προσώπων που χρήζουν ειδικής προστασίας στη διαδικασία ασύλου δεν εναρμονίζεται πλήρως μεταξύ των εθνικών συστημάτων ασύλου (άρθρο 14 παρ. 8 Ν.4375/2016).

Ειδικότερα, οι ασυνόδευτοι ανήλικοι που διαµένουν στην Ελλάδα δικαιούνται να απολαμβάνουν ειδικής προστασίας και μέτρων ένταξης, μόνο στην περίπτωση που έχουν λάβει άδεια διαµονής ή έχουν αιτηθεί την παροχή του ασύλου.

  • Διαδικαστικές Εγγυήσεις ασυνόδευτων ανηλίκων

Σύμφωνα με το Π.Δ. 220/2007 και τον Ν. 3386/2005, όταν φθάνουν στα σημεία εισόδου στην Ελλάδα μεικτές ομάδες μεταναστών και προσφύγων, τα ασυνόδευτα παιδιά αιτούντα άσυλο, εντοπίζονται, καταγράφονται και παραπέμπονται από τις αρμόδιες αρχές, στις υπηρεσίες πρόνοιας.

Οι ασυνόδευτοι ανήλικοι αιτούντες άσυλο χαίρουν ορισμένων σημαντικών διαδικαστικών εγγυήσεων, ανάμεσα στις οποίες είναι ότι δεν λαμβάνονται τα δακτυλικά αποτυπώματα ανηλίκων, οι οποίοι είναι κάτω των 14 ετών (Κανονισμός 603/2013, Eurodac) και η αίτησή τους για άσυλο εξετάζεται κατά προτεραιότητα (αρ 31 Οδ. 2013/32), από χειριστή, ο οποίος έχει τις απαραίτητες γνώσεις για την εξέταση αιτημάτων ανηλίκων, με τρόπο κατάλληλο, λαμβανομένης υπόψη της ωριμότητας και των ψυχολογικών συνεπειών των τραυματικών βιωμάτων τους (Αρ 14-17 και 34 οδ. 2013/32ΕΕ).

Επιπλέον, αποκτούν πρόσβαση στη διαδικασία αίτησης ασύλου, δεδομένου ότι ο ανήλικος οποίος είναι νομικά ικανός μπορεί να υποβάλει αίτηση αυτοπροσώπως (αρ. 7 Οδ. 2013/32), και στην Ελλάδα, ειδικότερα, οι ανήλικοι άνω των 15 ετών έχουν το δικαίωμα αυτοτελούς και αυτοπρόσωπης αίτησης. (αρ. 36, Ν. 4375/2016).  Τέλος, στα αρ. 25 Οδ. 2013/32ΕΕ, αρ. 45 ν. 4375/2016, και άρθρο 19 του Π.∆. 220/2007 ορίζεται ότι οι αρµόδιες αρχές λαµβάνουν αµέσως τα κατάλληλα μέτρα, ώστε να εξασφαλίζεται η αναγκαία εκπροσώπηση των ασυνόδευτων ανηλίκων. Ενημερώνεται ο Εισαγγελέας Ανηλίκων και, όπου δεν υπάρχει, ο κατά τόπον αρµόδιος Εισαγγελέας Πρωτοδικών, ο οποίος ενεργεί ως προσωρινός επίτροπος και προβαίνει στις απαραίτητες ενέργειες για το διορισµό επιτρόπου του ανηλίκου. Ο επίτροπος είναι υπεύθυνος για την προάσπιση των ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων του ανηλίκου καθώς και για τη νομική του εκπροσώπηση.

Πρέπει να επισημανθεί, ότι παρόλο που η ελληνική νοµοθεσία προβλέπει το δικαίωµα όλων των ασυνόδευτων παιδιών, ανεξάρτητα από το καθεστώς διαµονής τους στην Ελλάδα, να εκπροσωπούνται από προσωρινό επίτροπο (που διασφαλίζει την ευημερία τους και το βέλτιστο συμφέρον τους), η έλλειψη κεντρικού συστήματος παιδικής προστασίας, στερεί από τα ενδιαφερόμενα παιδιά την πραγματική άσκηση των δικαιωμάτων που ικανοποιούν τις βασικές ανάγκες τους, και αυξάνει τον κίνδυνο να καταστούν θύµατα εµπορίας ανθρώπων εκθέτοντάς τα σε περαιτέρω κινδύνους .

 

 

 

 

 

[1] https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/PDF/?uri=CELEX:32003L0009&from=EL

[2] https://www.synigoros.gr/resources/docs/n-4375-2016.pdf





About the Author


Back to Top ↑