full screen background image

Events

21 September 2017 - October 5 & 6, 2017: ‘International Investment Law & the Law of Armed Conflict’ Colloquium on ‘International Inve ... +++ 21 September 2017 - 5 & 6 Οκτωβρίου 2017: International Investment Law & the Law of Armed Conflict 5 & 6 Οκτωβρίου 2017: ... +++ 29 April 2017 - Summer School on European Business Law, Corfu 2017, 24-28 Ιουλίου Το “Summer School” αποτε ... +++ 3 May 2016 - Εκδηλώσεις Τομέα Διεθνών Σπουδών – Κατεύθυνση Ι.Δ.Δ. ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ Ο Καθηγ ... +++ 30 April 2016 - 9.5.2016: Ημερίδα – Το Πρόσωπο και η Οικογένεια στο Δίκαιο και την Κοινωνία   Το Ελληνικό Τμή ... +++ 30 March 2016 - 14th ICC Miami Conference on International Arbitration This conference provides an indispe ... +++

-Ειδήσεις ΙΔΔ

Published on November 27th, 2018 | by Konstantina.Liontou

0

ΝΕΟΙ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΤΩΝ ΔΙΕΘΝΩΝ ΖΕΥΓΑΡΙΩΝ.

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ:

Με την υπ΄αριθμόν 2016/954 (ΕΕ) απόφαση του Συμβουλίου της 9ης-06-2016 [1]αποφασίστηκε η δυνατότητα της ενισχυμένης συνεργασίας των συμμετεχόντων κρατών στον τομέα της διεθνούς δικαιοδοσίας, του εφαρμοστέου δικαίου και της αναγνώρισης και εκτέλεσης αποφάσεων για τις περιουσιακές σχέσεις των διεθνών ζευγαριών. Η ενισχυμένη συνεργασία αναμένεται να δημιουργήσει ένα σαφές και πλήρες νομικό πλαίσιο στον τομέα των περιουσιακών σχέσεων των διεθνών ζευγαριών, που θα καλύπτει τόσο τις περιουσιακές σχέσεις των συζύγων, όσο και τις περιουσιακές σχέσεις των καταχωρισμένων συντρόφων,  ώστε, αφενός, να εξασφαλίσει στους πολίτες τις δέουσες λύσεις όσον αφορά στην ασφάλεια δικαίου, στην προβλεψιμότητα και στην ευελιξία και, αφετέρου, να διευκολύνει την κυκλοφορία των αποφάσεων και των δημόσιων εγγράφων μεταξύ των συμμετεχόντων κρατών μελών.

ΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ:

Στο πλαίσιο αυτό της ενισχυμένης συνεργασίας των 18 κρατών μελών της ΕΕ, εκδόθηκαν δυο Κανονισμοί, ήτοι ο Κανονισμός (ΕΕ) 2016/1103 του Συμβουλίου της 24ης Ιουνίου 2016[2] για τη θέσπιση ενισχυμένης συνεργασίας στον τομέα της διεθνούς δικαιοδοσίας, του εφαρμοστέου δικαίου και της αναγνώρισης και εκτέλεσης αποφάσεων σε ζητήματα περιουσιακών σχέσεων των συζύγων και ο Κανονισμός (ΕΕ) 2016/1104 της 24η Ιουνίου 2016[3] για τη θέσπιση ενισχυμένης συνεργασίας στον τομέα της διεθνούς δικαιοδοσίας, του εφαρμοστέου δικαίου και της αναγνώρισης και εκτέλεσης αποφάσεων σε ζητήματα περιουσιακών σχέσεων των καταχωρισμένων συντρόφων. Αμφότεροι οι  Κανονισμοί θα τεθούν σε εφαρμογή στις 29-01-2019.

ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ:

Και οι δυο Κανονισμοί καλύπτουν όλα τα νομικά ζητήματα  αστικού δικαίου που άπτονται των περιουσιακών σχέσεων των συζύγων και των καταχωρισμένων συντρόφων σε σχέση τόσο με την καθημερινή διαχείριση των περιουσιακών αγαθών τους, όσο και με την εκκαθάριση του καθεστώτος περιουσιακών σχέσεων, η οποία επέρχεται, κυρίως, λόγω χωρισμού του ζεύγους ή θανάτου ενός εκ των μελών του/συντρόφων.

Εξαιρούνται από το πεδίο εφαρμογής των Κανονισμών: α) η δικαιοπρακτική ικανότητα των συζύγων/συντρόφων, β) η ύπαρξη, η εγκυρότητα ή η αναγνώριση ενός γάμου/ μιας σχέσης καταχωρισμένης συμβίωσης, γ) οι υποχρεώσεις διατροφής (διέπονται από τον Κανονισμό (ΕΚ) 4/2009), δ) η κληρονομική διαδοχή ενός αποθανόντος συζύγου/ αποθανόντος-ουσας συντρόφου (διέπεται από τον Κανονισμό (ΕΕ) 650/2012), ε) η κοινωνική ασφάλιση, στ) το δικαίωμα μεταβίβασης ή προσαρμογής μεταξύ συζύγων/συντρόφων, στην περίπτωση διαζυγίου, δικαστικού χωρισμού ή ακύρωσης του γάμου / λύσης ή ακύρωσης της σχέσης καταχωρισμένης συμβίωσης, τα συνταξιοδοτικά δικαιώματα λόγω γήρατος ή αναπηρίας τα οποία αποκτούνται κατά τη διάρκεια του γάμου/καταχωρισμένης συμβίωσης και τα οποία δεν έχουν παράγει συνταξιοδοτικά έσοδα κατά τη διάρκεια του γάμου/ σχέσης καταχωρισμένης συμβίωσης, ζ) η φύση εμπράγματων δικαιωμάτων επί περιουσιακών αγαθών και η) οποιαδήποτε καταχώρηση σε μητρώο δικαιωμάτων επί ακίνητης ή κινητής περιουσίας, περιλαμβανομένων των νομικών απαιτήσεων της καταχώρησης, και τα αποτελέσματα της καταχώρησης ή μη καταχώρησης αυτών των δικαιωμάτων σε μητρώο.

ΔΙΕΘΝΗΣ ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ:

Και οι δυο Κανονισμοί καινοτομούν καθιερώνοντας τη διεθνή δικαιοδοσία Δικαστηρίου να αποφαίνεται επί θεμάτων των περιουσιακών σχέσεων των συζύγων και καταχωρισμένων συντρόφων (άρθ. 4 και 5 Καν. 2016/1103 και 2016/1104), ενώ καθιερώνουν και τη μέθοδο της παραπομπής (συγκέντρωση διεθνούς δικαιοδοσίας) σε περίπτωση που κανένα Δικαστήριο κράτους μέλους δεν έχει διεθνή δικαιοδοσία δυνάμει των ως άνω άρθρων (άρθ. 6 Καν. 2016/1103 και 2016/1104). Ακολούθως ρυθμίζεται η δυνατότητα παρέκτασης της αρμοδιότητας (άρθ. 7 και 8 Καν.2016/1103 και 2016/1104), όπως και το περιθώριο εκτίμησης ως προς την ύπαρξη αρμοδιότητας ή μη (άρθ. 9 Καν.2016/1103 και 2016/1104).

Πιο συγκεκριμένα, λαμβάνοντας υπόψιν την αυξανόμενη κινητικότητα των ζευγαριών κατά την διάρκεια του έγγαμου βίου και για να διευκολύνεται η ορθή απονομή της δικαιοσύνης, οι παρόντες Κανονισμοί εξασφαλίζουν ότι η διεθνής δικαιοδοσία στον τομέα των περιουσιακών σχέσεων των συζύγων/καταχωρισμένων συντρόφων ασκείται στο κράτος μέλος τα δικαστήρια του οποίου καλούνται να αποφανθούν επί υπόθεσης κληρονομικής διαδοχής ενός συζύγου/καταχωρισμένου συντρόφου σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 650/2012 ή διαζυγίου δικαστικού χωρισμού ή ακύρωσης του γάμου σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 2201/2003 του Συμβουλίου/ή λύσης ή ακύρωσης της σχέσης καταχωρισμένης συμβίωσης. Περαιτέρω, οι Κανονισμοί προβλέπουν ότι όταν εκκρεμούν διαδικασίες σχετικά με την κληρονομική διαδοχή ενός συζύγου/συντρόφου ενώπιον δικαστηρίου κράτους μέλους επιληφθέντος δυνάμει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 650/2012, τα δικαστήρια αυτού του κράτους πρέπει να έχουν διεθνή δικαιοδοσία να αποφαίνονται επί θεμάτων περιουσιακών σχέσεων των συζύγων/καταχωρισμένων συντρόφων τα οποία ανακύπτουν σε σχέση με τη συγκεκριμένη υπόθεση κληρονομικής διαδοχής. Εν συνεχεία, οι παρόντες Κανονισμοί προβλέπουν μια κλίμακα διαδοχικών συνδετικών στοιχείων βάσει των οποίων προσδιορίζεται η διεθνής δικαιοδοσία, αρχίζοντας από τη συνήθη διαμονή των συζύγων/καταχωρισμένων συντρόφων, κατά τον χρόνο που επιλαμβάνεται το δικαστήριο, στην περίπτωση που θέματα περιουσιακών σχέσεων των συζύγων/καταχωρισμένων συντρόφων δεν συνδέονται με διαδικασίες ενώπιον του δικαστηρίου ενός κράτους μέλους σχετικά με την κληρονομική διαδοχή ενός συζύγου/συντρόφου ή με το διαζύγιο, τον δικαστικό χωρισμό ή την ακύρωση του γάμου/τη λύση ή ακύρωση της σχέσης καταχωρισμένης συμβίωσης. Οι παρόντες Κανονισμοί προβλέπουν τέλος και την δυνατότητα τα δικαστήρια ενός κράτους μέλους να κηρύξουν εαυτά αναρμόδια, αν  κρίνουν ότι δυνάμει του ιδιωτικού διεθνούς δικαίου τους ο γάμος δεν μπορεί να αναγνωριστεί για σκοπούς διαδικασιών σχετικά με τις περιουσιακές σχέσεις των συζύγων ή δεν προβλέπουν τον θεσμό της σχέσης καταχωρισμένης συμβίωσης.

ΕΦΑΡΜΟΣΤΕΟ ΔΙΚΑΙΟ:

Ως προς την επιλογή του εφαρμοστέου δικαίου, οι Κανονισμοί υιοθετούν την αρχή της καθολικότητας και του οικουμενικού χαρακτήρα (άρθ. 20 Καν. 2016/1103 και 2016/1104), την αρχή της ενότητας δικαίου (αρθ. 21 Καν. 2016/1103 και 2016/1104), την αρχή της αυτονομίας βουλήσεως (αρθ. 21 Καν. 2016/1103 και 2016/1104) ενώ προβλέπεται ακόμα η αυτονομία βουλήσεως επιλογής του δικαίου (αρθ. 21 Καν. 2016/1103 και 2016/1104) αλλά και το εφαρμοστέο δίκαιο ελλείψει επιλογής των μερών (άρθ. 26 Καν. 2016/1103 και 2016/1104).

Πιο συγκεκριμένα, οι παρόντες Κανονισμοί προβλέπουν την δυνατότητα για τους συζύγους/καταχωρισμένους συντρόφους να γνωρίζουν εκ των προτέρων το δίκαιο που θα εφαρμοσθεί στις περιουσιακές σχέσεις τους. Ο κύριος κανόνας θα πρέπει να διασφαλίζει ότι οι περιουσιακές σχέσεις των συζύγων/καταχωρισμένων συντρόφων θα διέπονται από ένα δίκαιο δυνάμενο να προβλεφθεί και με το οποίο συνδέονται στενά. Για λόγους ασφάλειας δικαίου και προς αποφυγή κατάτμησης των περιουσιακών σχέσεων των συζύγων/καταχωρισμένων συντρόφων, το εφαρμοστέο στις περιουσιακές σχέσεις αυτών δίκαιο θα πρέπει να διέπει το σύνολο αυτών των σχέσεων, δηλαδή όλα τα περιουσιακά στοιχεία που καλύπτονται από αυτές τις σχέσεις, ανεξάρτητα από τη φύση τους και από το εάν αυτά βρίσκονται σε άλλο κράτος μέλος ή σε τρίτο κράτος. Περαιτέρω, το δίκαιο που ορίζεται δια των παρόντων Κανονισμών πρέπει να εφαρμόζεται ακόμα και όταν δεν είναι το δίκαιο κράτους μέλους. Τέλος, αν δεν έχει επιλεγεί εφαρμοστέο δίκαιο και προκειμένου να συνδυαστεί η προβλεψιμότητα και η ασφάλεια δικαίου με την πραγματικότητα της ζωής του ζευγαριού, οι παρόντες Κανονισμοί θεσπίζουν εναρμονισμένους κανόνες σύγκρουσης νόμων βασισμένους σε μία κλίμακα διαδοχικών συνδετικών στοιχείων που να επιτρέπουν να καθορισθεί το εφαρμοστέο δίκαιο για το σύνολο των περιουσιακών αγαθών των συζύγων/καταχωρισμένων συντρόφων. Ιδίως στην περίπτωση των καταχωρισμένων συντρόφων, εφαρμοστέο είναι το δίκαιο του κράτους δυνάμει του δικαίου του οποίου δημιουργήθηκε η σχέση καταχωρισμένης συμβίωσης.

ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ :

Και οι δυο Κανονισμοί ορίζουν ότι οι αποφάσεις που εκδίδονται σε ένα κράτος μέλος αναγνωρίζονται στα υπόλοιπα κράτη-μέλη, χωρίς να απαιτείται καμία ειδική διαδικασία (άρθ. 36 Καν. 2016/1103 και 2016/1104) ενώ καθορίζονται επιπλέον και οι λόγοι μη αναγνώρισης (αρθ. 37 Καν.2016/1103 και 2016/1104)

ΕΚΤΕΛΕΣΤΟΤΗΤΑ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ:

Και οι δύο Κανονισμοί ορίζουν ότι η κήρυξη της εκτελεστότητας γίνεται υπό ορισμένη διαδικασία η οποία προβλέπεται αντίστοιχα από τον κάθε Κανονισμό (άρθ. 42 Καν.2016/1103 και 2016/1104). Να σημειωθεί, εν προκειμένω ότι δεν υιοθετήθηκε η καινοτομία του Καν. 1215/2012 για κατάργηση του exequater αλλά απαιτείται διαδικασία κήρυξης εκτελεστότητας.

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ:

  • Αρθ. 15 Α.Κ.
  • Αρθ. 3 & 22 επ. ΚΠολΔ
  • Αρθ. 323 ΚΠολΔ,
  • Αρθ. 905 ΚΠολδ
  • Ν. 4356/2015 (Σύμφωνο Συμβίωσης)

Βλέπε επίσης σχετικά την απόφαση ΔΕΕ, C-558/16 Μahnkopf της 1ης-03-2018 (http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=199805&pageIndex=0&doclang=EL&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=850155)

Επιμέλεια: Κωνσταντίνα Λιόντου

 

[1] Βλ. σχετικά https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/?uri=uriserv:OJ.L_.2016.159.01.0016.01.ELL&toc=OJ:L:2016:159:TOC

[2] Βλ. σχετικά https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/HTML/?uri=CELEX:32016R1103&from=EN

[3] Βλ. σχετικά https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/HTML/?uri=CELEX:32016R1104&qid=1472806180777&from=en





About the Author


Back to Top ↑